Vì sao Trung Quốc từ chối điều tra về COVID-19?

Trung Quốc khẳng định hoàn toàn minh bạch và không giấu điều gì về COVID-19, nhưng nhiều người thắc mắc tại sao Bắc Kinh một mực phản đối điều tra.

COVID-19 khởi phát từ thành phố Vũ Hán, Trung Quốc, hồi tháng 12 năm ngoái đã dẫn tới một đại dịch toàn cầu, khiến hơn 3,7 triệu người nhiễm và gần 260.000 người chết. Cái giá phải trả cho những thiệt hại về kinh tế - xã hội trong đại dịch này vô cùng lớn. Do đó, việc thế giới muốn có một cuộc điều tra về nguồn gốc và cách thức lây lan của nCoV là điều hoàn toàn hợp lý. 

Trong bài phân tích đăng trên tờ Hill ngày 5/5, Brahma Chellaney, giáo sư nghiên cứu chiến lược tại Trung tâm Nghiên cứu Chính sách ở New Delhi, Ấn Độ, nhận định cuộc điều tra về nguồn gốc của đại dịch quan trọng vì một lý do khác, bởi đây không phải dịch bệnh đầu tiên khởi phát từ Trung Quốc và lây lan trên toàn cầu. Trung Quốc từng gây ra đại dịch đầu tiên của thế giới ở thế kỷ 21 khi che giấu sự bùng phát của dịch SARS hồi năm 2002-2003. 

Vì sao Trung Quốc từ chối điều tra về COVID-19? ảnh 1

Chủ tịch Tập Cận Bình trong chuyến thăm thành phố Vũ Hán, hôm 10/3. - Ảnh: Xinhua.

Tìm hiểu ngọn nguồn về sự bùng phát và lây lan của COVID-19 là điều quan trọng để thiết lập các cách phản ứng nhanh nhằm ngăn chặn nguy cơ một dịch bệnh khác ở một địa phương có thể trở thành đại dịch toàn cầu mới.

Thậm chí Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cũng đồng tình với quan điểm này. WHO trước đó bị Tổng thống Mỹ chỉ trích vì đã chậm trễ gióng lên hồi chuông cảnh báo về COVID-19 và "lấy Trung Quốc làm trung tâm". Trump ngày 14/4 tuyên bố Mỹ sẽ ngừng cấp ngân sách cho tổ chức này. Không chỉ riêng Mỹ, một số quốc gia muốn thực hiện cuộc điều tra về COVID-19 cũng muốn làm rõ vai trò của cả WHO và Trung Quốc trong đại dịch này.

Đại diện của WHO ở Trung Quốc nói rằng "nguồn gốc của nCoV đóng vai trò rất quan trọng" để ngăn một kịch bản tương tự lặp lại. Tuy nhiên, Bắc Kinh thậm chí đã ngăn WHO thực hiện cuộc điều tra về COVID-19.

Tổng thống Trump cũng đề nghị Trung Quốc hợp tác điều tra bằng cách so sánh sai lầm với hành động cố ý. "Nếu đây là sai lầm, sai lầm chỉ là sai lầm. Nhưng nếu cố ý, họ chắc chắn sẽ gánh hậu quả", Trump nói.

Nhưng Bắc Kinh vẫn né tránh trả lời ngay cả những vấn đề cơ bản. Tại sao Trung Quốc dừng mọi chuyến bay từ Vũ hán tới phần còn lại của đất nước sau khi COVID-19 bùng phát, nhưng vẫn cho phép các chuyến bay quốc tế hoạt động ở thành phố này, theo đó tạo điều kiện để nCov lây lan trên toàn cầu? Hoặc tại sao Bắc Kinh gần đây ngăn chặn các cuộc nghiên cứu sâu hơn của các nhà khoa học trong nước về nguồn gốc của nCoV? 

Bắc Kinh đã ban hành một chính sách mới yêu cầu hiệu đính trước thông tin, sau khi một số tài liệu nghiên cứu của Trung Quốc nhấn mạnh sự nguy hiểm khi nghiên cứu về virus hình dạng vương miện (corona) ở loài dơi. Trong đó, một nghiên cứu cho rằng "nCoV có khả năng bắt nguồn từ một phòng thí nghiệm ở Vũ Hán".

Thực tế, giới chức Trung Quốc đã đóng cửa một phòng thí nghiệm ở Thượng Hải một ngày sau khi công bố thông tin về bộ gen của nCoV giúp thế giới có cơ sở xét nghiệm và chẩn đoán vào hôm 12/1. Trung Quốc cũng từ chối chia sẻ bất kỳ mẫu virus sống nào, khiến "thế giới gặp khó khăn trong việc theo dõi sự phát triển của bệnh", theo Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo.

Vì sao Trung Quốc từ chối điều tra về COVID-19? ảnh 2

Nhà virus học nổi tiếng Trung Quốc Thạch Chính Lệ. - Ảnh: AFP.

Giáo sư Chellaney cho biết Trung Quốc cũng không cho chuyên gia nước ngoài tiếp cận bất kỳ cơ sở hay địa điểm nào có thể là nơi khởi phát virus, bao gồm Viện Virus học Vũ Hán. Nhà khoa học Thạch Chính Lệ (Shi Zhengli) chính là người đứng đầu các nghiên cứu về loại virus corona ở loài dơi tại Viện Virus học Vũ Hán (WIV).

Nghiên cứu nguy hiểm này có thể giải thích tại sao Trung Quốc chọn tiêu hủy toàn bộ số mẫu nghiên cứu của phòng thí nghiệm này, thay vì chia sẻ nó với thế giới, theo ông Pompeo và trang tin Caixin Global có trụ sở ở Bắc Kinh. Tình báo Mỹ cũng xác nhận rằng đang điều tra liệu có phải đại dịch COVID-19 là do "một tai nạn trong phòng thí nghiệm ở Vũ Hán" hay không.

Ông Chellaney đặt câu hỏi nếu Trung Quốc hoàn toàn không che giấu thông tin, tại sao Bắc Kinh lại không hoan nghênh nhiều lời kêu gọi quốc tế về một cuộc điều tra độc lập hay đề nghị hỗ trợ cho một cuộc nghiên cứu như vậy. Theo giáo sư này, một cuộc điều tra rõ ràng có thể mang tới cơ hội giúp Trung Quốc "gột rửa" tiếng oan với phần còn lại của thế giới.

Tuy nhiên, Bắc Kinh đang thẳng thừng từ chối những lời kêu gọi điều tra, trong đó có cả đề nghị của chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC). Thứ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Lạc Ngọc Thành cho biết nước này kiên quyết phản đối mọi cuộc điều tra quốc tế "mang tính chính trị" về COVID-19.

"Chúng tôi thẳng thắn, cởi mở và ủng hộ trao đổi chuyên nghiệp giữa các nhà khoa học nhằm đánh giá và tóm tắt kinh nghiệm. Tuy nhiên, điều chúng tôi phản đối là những cáo buộc vô căn cứ nhằm vào Trung Quốc", Thứ trưởng Lạc Ngọc Thành nói trong cuộc phỏng vấn với kênh truyền hình Mỹ NBC hôm 28/4. 

Australia là một trong những quốc gia đầu tiên lên tiếng yêu cầu điều tra quốc tế về COVID-19. Ngoại trưởng Australia Marise Payne hôm 19/4 cho biết nước này sẽ "theo đuổi" một cuộc điều tra về phản ứng ban đầu của Trung Quốc về COVID-19 tại kỳ họp Đại hội đồng Y tế Thế giới vào ngày 17/5 tới.

Đáp lại, Trung Quốc cho biết "quan ngại sâu sắc" về những bình luận của Ngoại trưởng Payne và cảnh báo hàng hóa xuất khẩu của Australia sẽ phải hứng chịu làn sóng tẩy chay từ người tiêu dùng Trung Quốc. Trung Quốc là nước nhập tới 1/3 lượng hàng hóa xuất khẩu của Australia, đặc biệt là nông sản.

Sau Australia, Thụy Điển là nước tiếp theo kêu gọi điều tra về nguồn gốc của nCoV. "Khi tình hình COVID-19 trên toàn cầu được kiểm soát, tổ chức một cuộc điều tra quốc tế độc lập nhằm tìm hiểu nguồn gốc và sự lây lan của nCoV là việc quan trọng và hợp lý", Bộ trưởng Y tế Thụy Điển Lena Hallegren viết trong báo cáo trình lên quốc hội hôm 29/4.

Trong khi các quốc gia G7, Ấn Độ và nhiều nước khác đang xem xét và cải tổ WHO, Bắc Kinh lại quyết định rót vào ngân sách của cơ quan này thêm 30 triệu USD. Quy định quốc tế yêu cầu các quốc gia phải thông báo cho WHO về lo ngại tình trạng khẩn cấp về sức khỏe cộng đồng trong vòng 24 giờ sau khi đánh giá. Tuy nhiên, ông Chellaney cho rằng Trung Quốc đã không làm được điều này, khiến cho WHO không kịp thời cử các đội chuyên gia có thẩm quyền tới để đánh giá tình hình. 

Vì sao Trung Quốc từ chối điều tra về COVID-19? ảnh 3

Người phụ nữ đeo khẩu trang đi qua bức ảnh chân dung Chủ tịch Tập Cận Bình trên phố Thượng Hải, Trung Quốc, ngày 12/3. - Ảnh:Reuters.

Giáo sư Chellaney cho rằng tiền sẽ không thể hỗ trợ chiến lược của Trung Quốc nhằm đánh lạc hướng chỉ trích dư luận về cuộc khủng hoảng hiện tại, cũng như không giúp làm dịu làn sóng thù địch toàn cầu đối với Bắc Kinh. Thay vào đó, cách này thậm chí có thể khiến gia tăng thêm ngờ vực đối với Trung Quốc.

Trung Quốc thực sự lo lắng rằng một khi khủng hoảng này qua đi, những quốc gia hoặc khu vực bị ảnh hưởng nghiêm trọng có thể tìm cách tính toán thiệt hại, bao gồm đệ đơn kiện Bắc Kinh. Tổng thống Trump từng tuyên bố xem xét việc yêu cầu Trung Quốc bồi thường lớn về COVID-19. Trước tình cảnh này, Trung Quốc đang tìm cách xây dựng hình ảnh về một nhà lãnh đạo toàn cầu trong cuộc chiến chống đại dịch.

Nhưng khi tất cả "mũi dùi" đều chĩa về Trung Quốc, ông Chellaney cho rằng cách duy nhất để dập tắt lời kêu gọi và không hủy hoại hình ảnh của quốc gia này là chấp thuận một cuộc điều tra quốc tế độc lập. Ông cũng cho rằng nếu tiếp tục ngăn chặn điều tra, Trung Quốc phải trả một cái giá đắt, không chỉ là mất tiền bạc mà còn mất luôn vai trò "công xưởng" của thế giới, khi nhiều nước đã tính tới phương án rút công ty khỏi đây. Mới đây nhất, Nhật Bản cho biết dành ra 2,2 tỷ USD cho kế hoạch đưa công ty sản xuất ra khỏi Trung Quốc.

Theo Chellaney, nếu tình hình tiếp tục diễn biến theo chiều hướng xấu, quyền lực của chính quyền Chủ tịch Tập Cận Bình cũng có thể bị ảnh hưởng nghiêm trọng. 

Theo Vnexpress
TIN LIÊN QUAN
Dùng AI để dự đoán chính xác hơn nguồn gốc các khối u
Dùng AI để dự đoán chính xác hơn nguồn gốc các khối u
(Ngày Nay) - Một nhóm các nhà khoa học Trung Quốc đã thiết kế một công cụ sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) dự đoán nguồn gốc của các khối u khó xác định với độ chính xác ngang bằng hoặc thậm chí vượt qua khả năng phán đoán của các nhà bệnh lý học.
Lên Tinder để tìm việc
Lên Tinder để tìm việc
(Ngày Nay) - Đối mặt với tỷ lệ thất nghiệp cao và sự cạnh tranh khốc liệt, một bộ phận giới trẻ tại Trung Quốc đang sử dụng Tinder và các ứng dụng hẹn hò khác như một công cụ tìm kiếm cơ hội việc làm.
Những điều cần biết về Met Gala 2024
Những điều cần biết về Met Gala 2024
(Ngày Nay) - Trong vòng ba tuần nữa, các nhà thiết kế cùng những "nàng thơ" thời trang, giới mộ điệu và người có tầm ảnh hưởng nhất thế giới sẽ quy tụ tại Bảo tàng Nghệ thuật Metropolitan ở Thành phố New York cho đêm hội thời trang có quy mô lớn bậc nhất: Met Gala.
Tạo hành lang pháp lý cho ứng dụng trợ lý ảo phát triển
Tạo hành lang pháp lý cho ứng dụng trợ lý ảo phát triển
(Ngày Nay) - Theo ông Nguyễn Phú Tiến, Phó Cục trưởng Cục Chuyển đổi số Quốc gia (Bộ Thông tin và Truyền thông), tiến trình nghiên cứu quy định pháp lý liên quan đến trợ lý ảo nói riêng và các ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) nói chung tại Việt Nam đã và đang tiến hành tích cực.
Khai quật, khảo cổ học hệ thống nền móng điện Cần Chánh trong Đại Nội Huế.
Thừa Thiên-Huế: Sẵn sàng khởi công phục dựng Điện Cần Chánh
(Ngày Nay) - Giám đốc Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế Hoàng Việt Trung cho biết, dự án Tu bổ, phục hồi và tôn tạo di tích Điện Cần Chánh đang được trình Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch thẩm định. Sau khi hoàn thành các thủ tục, dự kiến dự án sẽ được khởi công trong quý IV năm 2024.
Ban tổ chức tặng sách cho các thư viện công cộng, thư viện trường học, tủ sách tư nhân có phục vụ cộng đồng; các trại giam, trại tạm giam trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên - Huế.
Ngày Sách Việt Nam: Khơi dậy khát vọng cống hiến của tuổi trẻ
(Ngày Nay) - Ngày 19/4, tại Thư viện Tổng hợp tỉnh Thừa Thiên - Huế, Sở Văn hóa và Thể thao tỉnh phối hợp với Đại học Huế, Sở Giáo dục và Đào tạo, Viện Nghiên cứu phát triển tỉnh tổ chức khai mạc Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam; giới thiệu 2 ấn phẩm mới của Tủ sách Huế và phát động cuộc thi Đại sứ Văn hóa đọc năm 2024.
Không giữ giới có năm điều suy hao
Không giữ giới có năm điều suy hao
(Ngày Nay) - Sống ở đời ai cũng mong muốn gia đạo bình an, sự nghiệp ổn định và phát triển. Tuy vậy, không nhiều người biết rằng nền tảng của những mong ước thiện lành đó chính là phước đức.